Radni Krakowa wkrótce podejmą decyzję o podwyższeniu stawki za wywóz i zagospodarowanie odpadów komunalnych. Nowe opłaty mają wejść w życie od 1 września 2025 roku. Pomimo wzrostu, krakowska stawka pozostanie jedną z najniższych w regionie, stanowiąc około 55% maksymalnej kwoty dopuszczonej przez ustawę.
Dlaczego podwyżka jest konieczna?
System gospodarowania odpadami komunalnymi w Krakowie powinien być finansowany wyłącznie z opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości. Wysokość tych opłat musi pokrywać wszystkie koszty związane z funkcjonowaniem systemu — od odbioru i transportu, przez przetwarzanie, aż po utrzymanie Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) oraz edukację ekologiczną mieszkańców.
W ostatnich latach koszty działania systemu znacząco wzrosły. Od 2022 do 2025 roku wzrost kosztów wyniósł ponad 51%, a prognozy na 2026 rok przewidują dalszy wzrost o kilkanaście procent. W efekcie system stracił równowagę finansową, generując deficyt, który trzeba pokryć, aby utrzymać sprawne działanie całej infrastruktury.
Proponowane zmiany w opłatach
Nowa opłata dla mieszkańców segregujących odpady może wynieść 35 zł miesięcznie za osobę. To wzrost o około 30% w stosunku do obecnej stawki 27 zł, która obowiązuje od 1 lipca 2022 roku.
Choć podwyżka jest zauważalna, to nawet po jej wprowadzeniu proponowana kwota będzie znacznie niższa od maksymalnej stawki ustawowej, która w 2025 roku wynosi 63,34 zł. Obecna stawka 27 zł stanowiła około 65% maksymalnej kwoty obowiązującej w 2022 roku, natomiast proponowane 35 zł to około 55% maksymalnej dopuszczalnej stawki w 2025 roku.
Główne czynniki wpływające na wzrost kosztów:
- Inflacja i wzrost wynagrodzeń: Skumulowana inflacja w latach 2022–2025 wyniosła około 40%, a minimalne wynagrodzenie wzrosło o około 55%, co bezpośrednio przekłada się na koszty pracy i usług.
- Coraz większa ilość odpadów: Krakowianie produkują rocznie o 3–5% więcej śmieci, co zwiększa koszty ich odbioru i przetwarzania.
- Nowe wymogi środowiskowe i prawne: Rosnące wymagania dotyczące recyklingu oraz rozszerzenie zakresu usług (np. zbiórka tekstyliów) generują dodatkowe koszty i inwestycje.
- Spadek cen surowców wtórnych: Mimo lepszej segregacji ceny surowców spadają, a planowany system kaucyjny ograniczy dostępność cennych surowców, które obecnie stanowią część dochodów systemu (przykładowo: cena za surowce spadła z 441,53 zł/Mg w 2022 roku do 291,49 zł/Mg w 2024 roku).
- Brak Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta: Całe koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych nadal ponoszą mieszkańcy, bez wsparcia ze strony producentów.
Kiedy wejdą w życie nowe opłaty?
Planowane wejście w życie nowych stawek to 1 września 2025 roku. Opóźnienie tej decyzji może spowodować dalsze powiększanie deficytu finansowego systemu.
Wszystkie wpływy z opłat są w pełni przeznaczane na koszty działania systemu gospodarowania odpadami w Krakowie — od wywozu, przez transport i przetwarzanie, aż po edukację ekologiczną mieszkańców.
Kraków najtańszy w regionie
Dla porównania, Kraków posiada obecnie najniższą stawkę opłat za gospodarowanie odpadami spośród gmin w tzw. krakowskim obwarzanku. W żadnej z okolicznych gmin nie pobiera się opłat niższych niż 30 zł, a w czterech gminach sięgają one nawet 40 zł lub więcej.
Ostateczna decyzja w rękach radnych
Ostateczna decyzja dotycząca podwyżki zostanie podjęta przez Radę Miasta Krakowa. Mieszkańcy mogą się spodziewać, że nowa stawka zacznie obowiązywać od początku września 2025 roku, co pozwoli na utrzymanie stabilności i sprawności miejskiego systemu gospodarowania odpadami.
