Wielu Polaków nie zdaje sobie sprawy, że po śmierci bliskiej osoby w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych mogą pozostawać pieniądze zgromadzone na subkoncie emerytalnym — średnio nawet około 30 tys. złotych. Dotyczy to głównie osób urodzonych po 1968 roku, zarówno tych związanych z Otwartymi Funduszami Emerytalnymi (OFE), jak i pozostających wyłącznie w systemie ZUS.
Pieniądze nie przepadają, ale nie są wypłacane automatycznie
Środki z subkonta po zmarłym nie znikają, lecz wypłata ich spadkobiercom wymaga spełnienia określonych warunków. Kluczowa jest tu dyspozycja osoby zmarłej, wskazująca uprawnionych do przejęcia środków. Jeśli zmarły złożył taką dyspozycję, wypłata następuje bez konieczności prowadzenia postępowania spadkowego. W przeciwnym wypadku pieniądze trafiają do masy spadkowej i są dzielone zgodnie z zasadami dziedziczenia.
W przypadku małżonków, przy obowiązującej wspólności majątkowej, połowa środków z subkonta przypada automatycznie współmałżonkowi, a druga część podlega dziedziczeniu.
Jak odzyskać pieniądze z subkonta?
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy zmarły był członkiem OFE. ZUS udziela informacji na ten temat małżonkowi lub dzieciom po okazaniu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
Następnie należy złożyć wniosek o wypłatę środków. Można to zrobić osobiście w placówce ZUS, przesłać pocztą lub elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE). Do wniosku trzeba dołączyć:
- kopię aktu zgonu,
- dokument tożsamości,
- postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia (jeśli brak dyspozycji),
- numer konta bankowego.
ZUS ma 60 dni na rozpatrzenie kompletnego wniosku.
Wypłata gwarantowana – kiedy można ją otrzymać?
Jeśli zmarły pobierał już emeryturę docelową (po ukończeniu 65 lat), środki z subkonta zwykle nie są wypłacane spadkobiercom. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy śmierć nastąpiła w ciągu 3 lat od rozpoczęcia pobierania świadczenia. Wtedy bliscy mogą ubiegać się o tzw. wypłatę gwarantowaną — jednorazowe świadczenie pieniężne dla osoby uposażonej wskazanej przez zmarłego.
Po upływie trzech lat od rozpoczęcia pobierania emerytury prawo do wypłaty gwarantowanej wygasa.
Dlaczego warto działać szybko?
Ponieważ prawo do wypłaty gwarantowanej jest ograniczone czasowo, a sam proces wypłaty wymaga dopełnienia formalności, warto jak najszybciej sprawdzić sytuację oraz złożyć odpowiednie dokumenty w ZUS, by nie stracić należnych środków.
