W dniach 2–5 września 2025 roku Kraków stanie się światową stolicą literatury i wolności słowa. Pod hasłem „Siła Wolnego Słowa” odbędzie się 91. Kongres PEN International – prestiżowe wydarzenie gromadzące pisarzy i przedstawicieli ośrodków PEN z całego świata. Uczestnicy będą rozmawiać o przyszłości literatury w obliczu wojny, cenzury, dezinformacji i migracji przymusowej, a także o roli literatury w budowaniu porozumienia i solidarności.
Program kongresu obejmie część zamkniętą dla delegatów oraz otwarty cykl debat i spotkań z wybitnymi twórcami i aktywistami z różnych krajów. Wśród gości znaleźli się m.in.: Olga Tokarczuk, Margaret Atwood, Raja Shehadeh, Adam Michnik, Andriej Kurkow, a także pisarze z Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Litwy i innych państw.
Uroczyste otwarcie z Olgą Tokarczuk i Margaret Atwood
Kongres zainauguruje 2 września w krakowskim Kinie Kijów rozmowa Burhana Sonmeza, prezesa PEN International, z Olgą Tokarczuk – noblistką, pisarką i aktywistką. Spotkanie zatytułowane „Pamięć, migracja i mit we współczesnej prozie” dotyczyć będzie literatury w kontekście doświadczeń psychologicznych, historycznych i politycznych.
Do rozmowy zdalnie dołączy Margaret Atwood, wiceprezeska PEN International, od lat angażująca się w działania na rzecz wolności słowa i sprawiedliwości ekologicznej. Wydarzenie rozpocznie się o godz. 17:30.
Wybrane wydarzenia programu otwartego
- 1 września, Pałac Potockich – Nowe głosy, wspólna przyszłość – spotkanie młodych twórców z całego świata.
- 3 września, Międzynarodowe Centrum Kultury – debata PEN w czasach niepokoju o wolności słowa w warunkach represji i wojny.
- 4 września, Muzeum Manggha – dyskusja Wolne słowo w wolnej Europie Wschodniej o stanie wolności słowa w regionie.
- 5 września, Muzeum Manggha – rozmowa Znikający krajobraz z palestyńskim pisarzem Rają Shehadehem i socjolożką Ludwiką Włodek.
Akcja „Literatura zakazana!”
Z okazji stulecia Polskiego PEN Clubu w krakowskich księgarniach i antykwariatach pojawią się specjalnie oznaczone opaskami książki – współczesne i historyczne tytuły, które były lub są zakazane w różnych miejscach na świecie. Akcja potrwa od 1 do 8 września i obejmie również półki z książkami gości kongresu w wybranych księgarniach.
Wstęp i organizacja
Wszystkie wydarzenia otwarte są bezpłatne, obowiązują jednak wejściówki dostępne na stronie KBF Bilety.
Organizatorami są PEN International i Polski PEN Club, przy współpracy Krakowskiego Biura Festiwalowego. Cykl dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kraków, jako Miasto Literatury UNESCO, po raz kolejny stanie się przestrzenią, w której literatura staje się narzędziem dialogu, oporu i obrony wolności słowa.
