Jak sztuczna inteligencja zmienia sztukę, społeczeństwo i nasze postrzeganie rzeczywistości? Odpowiedzi na te pytania poszuka tegoroczny Patchlab Festival, jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych sztuce cyfrowej w Polsce. W dniach 23–26 października Kraków zamieni się w przestrzeń dialogu między ludzką wyobraźnią a algorytmami, gdzie technologia spotka się z emocjami, a eksperyment z refleksją.
„May AI Help You?” – przewodnie pytanie o granice twórczości
Tegoroczna, XIII edycja festiwalu, odbędzie się pod hasłem „May AI Help You?” i skoncentruje się na relacji człowieka ze sztuczną inteligencją. Kuratorzy zapraszają do dyskusji o tym, komu i w jaki sposób AI pomaga, a kiedy przejmuje kontrolę nad naszym doświadczeniem i wyobraźnią.
– Sztuka cyfrowa od dawna pracuje z algorytmami, ale dziś AI staje się jednocześnie szkicownikiem, partnerem i środowiskiem eksperymentu. Pytanie o sprawczość cyfrową jest kluczowe: komu, w czym i na czyich zasadach sztuczna inteligencja ma pomagać? – mówi Elwira Wojtunik, dyrektorka artystyczna festiwalu i współkuratorka wystawy głównej.
Wystawa główna: algorytmy, emocje i przyszłość twórczości
Centralnym punktem programu będzie wystawa „May AI Help You?”, którą będzie można oglądać w Pałacu Potockich (Rynek Główny 20) w dniach 23–26 października, w godz. 12.00–18.00.
Kuratorkami są Irini Papadimitriou i Elwira Wojtunik, a projekt powstał we współpracy z FutureEverything i British Council Polska, w ramach Sezonu Kulturalnego Polska–Wielka Brytania 2025.
Na wystawie znajdą się prace artystów z całego świata – w tym takich nazwisk jak:
-
Memo Akten, pionier badań nad sztucznymi sieciami neuronowymi w sztuce,
-
Lawrence Lek, brytyjski artysta łączący symulację, muzykę i AI,
-
Sian Fan, autorka prac inspirowanych estetyką gier i anime, eksplorujących wirtualne kobiece tożsamości,
-
duet mots, który przygotował interaktywną instalację konfrontującą odbiorcę z opinią generowaną przez AI,
-
oraz Jacek Nagłowski, reprezentujący Polskę z doświadczeniem VR – intymnym dialogiem człowieka z maszyną.
AVnoce – audiowizualne spektakle na żywo
Jednym z najbardziej oczekiwanych punktów programu będą wieczorne performensy AVnoce, odbywające się w Hevre+1 (24 i 25 października, od godz. 20.00).
Publiczność zobaczy sześć spektakli audiowizualnych, w których dźwięk, obraz i algorytmy tworzą spójną, immersyjną całość. Wystąpią artyści z Hiszpanii, Francji, Niemiec, Włoch i Polski – m.in. Andreas Lutz, Infratonal i kolektyw Imaginarium.
To propozycja dla tych, którzy chcą doświadczyć, jak sztuczna inteligencja współtworzy muzykę i wizualne pejzaże w czasie rzeczywistym.
Halucynacje maszyn i cyfrowe odpady
Finał festiwalu odbędzie się 26 października o godz. 19.00 w Cricotece, pod hasłem „AI: Waste & Hallucinations”.
Widzowie zobaczą dwa performensy eksplorujące nieoczywiste oblicza technologii:
-
Ali Phi w projekcie „Decompositions for Computers” zaprezentuje robotyczne ramię sterowane przez AI, tworzące dźwiękowo-wizualne pejzaże,
-
Claudia Larcher i Ursula Winterauer w performensie „Hallucinations” ukażą błędy i „sny” algorytmów, które przekształcają analogowe wspomnienia w cyfrowe miraże.
Interaktywne wystawy i spotkania z artystami
W Aptece Designu od 23 do 26 października (godz. 12.00–18.00) zobaczyć będzie można dwie interaktywne ekspozycje:
-
„AI & Us” – o mechanizmach działania sztucznej inteligencji,
-
„Wszędzie, cały czas” – skierowaną do młodzieży, pokazującą wpływ algorytmów na codzienne decyzje.
Towarzyszyć im będą sesje Live Lab, czyli interaktywne gry i warsztaty uczące krytycznego myślenia o nowych technologiach. Wstęp na te wydarzenia jest bezpłatny.
W ramach cyklu Artists’ Talks (24–26 października, godz. 15.00–16.30) odbędą się także spotkania z artystami i ekspertami, a w Hevre+1 (25–26 października, godz. 17.00–18.30) zaprezentowane zostaną nagrodzone filmy i animacje z festiwalu Ars Electronica 2024.
Klub festiwalowy i bilety
Codziennie po wydarzeniach głównych działać będzie Klub Festiwalowy w Hevre+1, oferujący wieczorne spotkania, DJ/VJ sety i rozmowy z artystami w nieformalnej atmosferze.
Bilety i karnety na wydarzenia płatne dostępne są w serwisie Going, natomiast część wydarzeń – w tym wystawy i spotkania – pozostaje bezpłatna.
Szczegółowy program i informacje o artystach można znaleźć na stronie: patchlab.pl.
Sztuka, technologia, refleksja
– Generatywne modele nie tylko rozszerzają repertuar narzędzi, lecz także redefiniują to, co uznajemy za inteligencję maszyn. Systemy uczą się gromadzić wiedzę, modelować intencje i – po cichu – kuratorować nasze doświadczenia. Ten komfort automatyzacji bywa złudny, bo łatwo przechodzi w formatowanie i nadzór – dodaje Elwira Wojtunik.
Patchlab 2025 to nie tylko festiwal, ale otwarta rozmowa o przyszłości twórczości w epoce algorytmów. To przestrzeń, gdzie sztuka staje się laboratorium etyki, wyobraźni i współpracy człowieka z maszyną.
