Dokładnie rok temu – 5 grudnia 2024 r. – Sejm RP przyjął ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej. Nowe przepisy, długo oczekiwane przez samorządy, służby i ekspertów, stworzyły nowoczesny oraz kompleksowy system reagowania na zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne, a także zapewniły stabilne finansowanie kluczowych działań. Po dwunastu miesiącach od wejścia w życie ustawy Małopolska prezentuje imponujące efekty realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC), z którego region otrzymał blisko 390 mln zł.
Podczas briefingu prasowego program podsumowali wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar oraz dyrektor generalna Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie Lucyna Gajda.
Rekordowe wsparcie. 390 mln zł dla Małopolski
Wojewoda Klęczar podkreślił, że w 2025 r. Małopolska otrzyma z Programu OLiOC 388 514 690 zł, czyli prawie 390 mln zł. To środki przeznaczone na inwestycje, zakupy sprzętu, szkolenia oraz działania związane z budową i utrzymaniem infrastruktury bezpieczeństwa.
– „Takich środków na ochronę ludności i obronę cywilną jeszcze nie mieliśmy. Zawarto już blisko 700 umów, co obrazuje skalę potrzeb, ale też determinację samorządów” – zaznaczył wojewoda.
Około 350 mln zł trafi bezpośrednio do jednostek samorządu terytorialnego na wszystkich szczeblach: gmin, powiatów, miast na prawach powiatu oraz samorządu województwa. Wszystkie JST złożyły wnioski o dotację.
Podział środków został oparty na trzech kryteriach:
- liczbie mieszkańców,
- stopniu urbanizacji,
- kombinacji obu parametrów, odzwierciedlającej lokalne uwarunkowania.
Łączna wartość pozytywnie zaopiniowanych przez Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego wniosków wyniosła ponad 400 mln zł.
Sprzęt i inwestycje „od A do Z”. Budowanie systemu od podstaw
Wojewoda podkreślił, że lista zakupów pokazuje kompleksowy charakter działań – „To budowanie potencjału od zera, po latach zaniedbań”. Dzięki środkom z OLiOC kupowane są zarówno przedmioty kluczowe (agregaty prądotwórcze, stacje uzdatniania wody, wozy bojowe), jak i drobniejszy sprzęt, który w sytuacji kryzysowej bywa nieoceniony.
Wśród najczęściej kupowanego sprzętu znalazły się m.in.:
- agregaty prądotwórcze (blisko 630 szt.),
- radiotelefony,
- pompy i motopompy,
- koparko-ładowarki,
- syreny alarmowe,
- defibrylatory AED,
- beczkowozy, cysterny i mobilne zbiorniki na wodę (ok. 110 szt.),
- zestawy STARLINK,
- drony z kamerą termowizyjną,
- liczniki Geigera,
- pontony, ozonatory,
- odzież ochronna i środki ochrony osobistej,
- ponad 270 nagrzewnic,
- blisko 400 zapór przeciwpowodziowych.
- Zakupy inwestycyjne obejmują również pojazdy – wozy ratowniczo-gaśnicze, karetki – oraz duży, specjalistyczny sprzęt jak agregaty, stacje uzdatniania wody i koparki.
Inwestycje budowlane – magazyny, schronienia, infrastruktura
Znacząca część środków trafia na inwestycje budowlane. Samorządy modernizują lub budują magazyny, które będą zapleczem logistycznym dla działań kryzysowych.
Przykładowe inwestycje powiatów:
- olkuski – 100 tys. zł na dokumentację nowego magazynu OLiOC,
- miechowski – 73,8 tys. zł na przebudowę budynku na magazyn OC,
- myślenicki – 1 mln zł na budowę hali magazynowej,
- proszowicki – 1,5 mln zł na budowę magazynu OLiOC z częścią socjalną.
Wojewoda realizuje również rozbudowę Wojewódzkiego Magazynu Przeciwpowodziowego i Obrony Cywilnej przy ul. Półłanki w Krakowie, gdzie powstają trzy nowe hale magazynowe.
Obiekty zbiorowej ochrony ludności
Wśród inwestycji znajdują się także projekty adaptacji i modernizacji budynków na miejsca doraźnego schronienia. Przykłady:
- Bobowa – 3,8 mln zł na dostosowanie podpiwniczenia MCK,
- Krynica-Zdrój – 250 tys. zł na remont pomieszczeń,
- Koszyce – 40 tys. zł na dokumentację adaptacji urzędu,
- Ryglice – 158 tys. zł na program funkcjonalno-użytkowy Centrum Ochrony Ludności,
- Miechów – 75 tys. zł na koncepcję parkingu podziemnego pełniącego funkcję schronienia,
- Biały Dunajec – 86,1 tys. zł na projekt schronienia w nowym budynku wielofunkcyjnym.
Wsparcie dla szpitali – 38 mln zł na sprzęt i ambulansy
Podmioty lecznicze otrzymały w ramach Programu OLiOC ponad 38 mln zł. Najważniejsze zakupy obejmują:
- 20 ambulansów 4×4 (koszt jednego: 600 tys.–1 mln zł),
- blisko 40 respiratorów transportowych,
- komory izolacyjne,
- namioty dekontaminacyjne,
- liczniki Geigera,
- specjalistyczne nosze, torby ratownicze, sprzęt ODO,
- symulator urazowy do szkoleń.
Z programu skorzystały m.in.:
- Szpital MSWiA w Krakowie – ponad 1,2 mln zł,
- 5 Wojskowy Szpital Kliniczny – ponad 3,5 mln zł.
Ratownictwo górskie – wsparcie dla GOPR
Ze względu na specyfikę regionu szczególny nacisk położono również na ratownictwo górskie. Grupy Regionalne GOPR – Podhalańska i Krynicka – otrzymały łącznie ponad 400 tys. zł.
Zakupiony sprzęt to m.in.:
-
pontony, sanie ratownicze, nosze,
-
radiotelefony i akcesoria,
-
środki ochrony indywidualnej,
-
liny, uprzęże, karabinki,
-
AED, agregaty, wyposażenie medyczne.
Współpraca z organizacjami pozarządowymi
Wojewoda podpisał także porozumienia z organizacjami pozarządowymi, m.in. PCK, ZHP, ZHR, Caritas, PCPM, Stowarzyszeniem Malta Służba Medyczna. Zakładają one wykorzystanie zasobów tych organizacji w sytuacjach kryzysowych, a także wspólne szkolenia, działania humanitarne i wzmacnianie odporności społecznej.
Edukacja i wzmacnianie odporności społecznej
Jednym z filarów programu jest edukacja mieszkańców. Samorządy organizują szkolenia dla urzędników, OSP, sołtysów, Kół Gospodyń Wiejskich i innych lokalnych liderów.
Wojewoda wskazał trzy szczególne obszary działań:
1. Praca z młodzieżą
Lekcje obywatelskie i działania Sztabu Młodych Mundurowych podczas wydarzeń takich jak „Spotkanie z Mundurem”.
2. Wprowadzanie OLiOC do codzienności
Akcje informacyjne, m.in. „Wakacje z OLiOC”, obecność podczas lokalnych wydarzeń – od miasteczka rowerowego po Senior Party.
3. Duże szkolenia
Wielkie szkolenie OLiOC w Tauron Arenie Kraków, z udziałem blisko 500 osób – służb, instytucji, naukowców, seniorów i uczniów klas mundurowych.
Równolegle prowadzona jest kampania edukacyjna w TVP3 Kraków oraz publikowany cykl odcinków „Poradnika bezpieczeństwa”.
„Robimy, nie gadamy” – rok dużych zmian
– „Ustawa przyjęta rok temu otworzyła nowy rozdział w polskim systemie bezpieczeństwa. W Małopolsce działamy konsekwentnie: krok po kroku, od podstaw. Bo ochrona ludności to MY i WY” – podsumował wojewoda Klęczar.
Po roku obowiązywania ustawy Małopolska pokazuje, jak szeroki potencjał można zbudować dzięki spójnemu systemowi i stabilnym środkom finansowym – od doposażenia służb, przez inwestycje infrastrukturalne, po edukację i budowanie społecznej odporności.
