Rok 2025 zapisał się w historii Krakowa jako czas wyraźnej jakościowej zmiany w sposobie prowadzenia dialogu pomiędzy samorządem a mieszkankami i mieszkańcami. Miasto nie tylko wzmocniło istniejące narzędzia partycypacji, ale przede wszystkim stworzyło spójny system dialogu obywatelskiego, oparty na dostępności, prostym języku i realnym wpływie społecznym. Nowy Wydział Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego, nowe standardy konsultacji społecznych, rekordowe zainteresowanie mieszkańców udziałem w procesach decyzyjnych, dynamiczny rozwój Krakowskiego Centrum Kontaktu oraz rosnąca aktywność w budżecie obywatelskim pokazują jednoznacznie, że dialog stał się jednym z filarów funkcjonowania miasta.
Bezpośredni kontakt zamiast dystansu
Jednym z najbardziej widocznych symboli tej zmiany były wprowadzone przez prezydenta Aleksandra Miszalskiego „Ławki dialogu”. To nowa, otwarta formuła spotkań z mieszkańcami, oparta na bezpośredniej rozmowie w przestrzeni publicznej. W 2025 roku odbyło się czternaście takich spotkań, w których – obok prezydenta – uczestniczyli także jego zastępcy. Mieszkańcy mogli bez pośredników zgłaszać problemy, zadawać pytania i przedstawiać swoje postulaty. Duże zainteresowanie tą inicjatywą potwierdziło, że krakowianie oczekują realnej obecności władz miasta w codziennych sprawach lokalnych.
Nowy wydział i nowe standardy
Od stycznia 2025 roku w strukturze Urzędu Miasta Krakowa funkcjonuje Wydział Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego. Jego powołanie zbiegło się z wejściem w życie zarządzenia prezydenta miasta, które wprowadziło nowe zasady organizacji konsultacji społecznych. Była to zmiana o charakterze systemowym. Konsultacje przestały być traktowane jako formalny obowiązek, a zaczęły funkcjonować jako rzeczywista przestrzeń dialogu i wpływu mieszkańców na decyzje podejmowane przez miasto.
Nowe standardy konsultacji oparte zostały na przejrzystości, prostym języku i dostępności informacji. Uporządkowano procedury, ale jednocześnie zadbano o to, by były one zrozumiałe dla odbiorców. Równolegle zmieniono sposób komunikowania się z mieszkańcami – zarówno pod względem językowym, jak i wizualnym.
Konsultacje bliżej mieszkańców
W 2025 roku opracowano i wdrożono nową identyfikację wizualną konsultacji społecznych w Krakowie. Zwiększono liczbę publikacji w mediach miejskich, serwisie obywatelski.krakow.pl oraz w mediach społecznościowych. Miasto wyszło także bezpośrednio w przestrzeń – mobilne systemy wystawiennicze, wózki partycypacyjne i mobilne punkty konsultacyjne pojawiały się na terenach objętych konsultacjami.
Działania te wsparte zostały kampaniami informacyjnymi z wykorzystaniem Google Ads oraz geotargetowanych kampanii SMS. Efekty okazały się bezprecedensowe. Choć liczba rozpoczętych procesów konsultacyjnych była zbliżona do roku poprzedniego (23 w 2025 r. wobec 26 w 2024 r.), to liczba zgłoszonych uwag wzrosła z 3083 do 55 885, co oznacza wzrost aż o 1712 procent. Co szczególnie istotne, liczba uwag przyjętych do realizacji zwiększyła się z 685 do 20 202. Po raz pierwszy uruchomiono również badania opinii jako osobne procesy partycypacyjne – w 2025 roku przeprowadzono cztery takie badania.
Partycypacja także w przepisach
Wzmocnienie dialogu obywatelskiego znalazło odzwierciedlenie również w pracach legislacyjnych. Przygotowano i skonsultowano projekt nowelizacji uchwały regulującej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych. Zakłada on m.in. wprowadzenie referendów dzielnicowych oraz tzw. małych konsultacji, które mają umożliwić mieszkańcom jeszcze większy wpływ na decyzje dotyczące ich najbliższego otoczenia. Projekt nowelizacji ma trafić pod obrady Rady Miasta w pierwszym kwartale 2026 roku.
Więcej pomysłów, więcej realizacji
Rosnąca aktywność mieszkańców widoczna była także w liczbie składanych pomysłów na realizację zadań publicznych. W 2025 roku złożono 60 wniosków, z czego 40 zostało zrealizowanych, a kolejne 8 znajduje się w trakcie realizacji. Dla porównania, rok wcześniej mieszkańcy złożyli 38 wniosków, z czego 29 zakończyło się realizacją. To wyraźny sygnał, że krakowianie coraz chętniej biorą współodpowiedzialność za swoje otoczenie.
Budżet obywatelski z nową energią
Podobny trend widoczny był w budżecie obywatelskim. W 2025 roku mieszkańcy zgłosili 1152 projekty, z czego 737 dopuszczono do głosowania, a 186 wybrano do realizacji – o 23 więcej niż rok wcześniej. Frekwencja w głosowaniu wzrosła z 10 do 12 procent, a udział w nim wzięło niemal 85 tysięcy osób. Równolegle opracowano i szeroko skonsultowano nowy regulamin budżetu obywatelskiego, który ma jeszcze lepiej odpowiadać na potrzeby mieszkańców. Projekt regulaminu ma zostać przedstawiony Radzie Miasta w styczniu 2026 roku.
Cyfrowe narzędzia dialogu
Nowym kanałem kontaktu z mieszkańcami stała się aplikacja mKraków, za pośrednictwem której rozpoczęto prowadzenie ankiet społecznych. W 2025 roku przeprowadzono cztery takie badania, dotyczące m.in. zasad używania fajerwerków, nocnej sprzedaży alkoholu czy przyszłości alei Słowackiego. Łącznie mieszkańcy przekazali w ten sposób 16 183 opinie, z czego ponad 10 tysięcy dotyczyło kwestii pirotechniki. Skala zaangażowania potwierdziła, że narzędzia cyfrowe skutecznie uzupełniają tradycyjne formy partycypacji.
Krakowskie Centrum Kontaktu coraz ważniejsze
Integralnym elementem systemu dialogu stało się Krakowskie Centrum Kontaktu. W 2025 roku jednostka ta dynamicznie się rozwijała, przejmując obsługę informacyjną kolejnych wydziałów urzędu i miejskich jednostek organizacyjnych, m.in. MOPS, ZDMK, Budżetu Obywatelskiego czy Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Infolinia Miejska odebrała w ciągu jedenastu miesięcy 217 658 połączeń – o około 16 procent więcej niż rok wcześniej. Liczba zgłoszeń problemów i pomysłów przekazanych przez mieszkańców wzrosła aż o 110 procent, osiągając poziom 13 316.
Miasto współtworzone przez mieszkańców
Rok 2025 jednoznacznie pokazał, że inwestycja w dialog, prostą komunikację i dostępne narzędzia partycypacji przynosi realne efekty. Kraków konsekwentnie buduje model miasta, w którym mieszkańcy nie są jedynie odbiorcami decyzji, ale ich współautorami. Wszystko wskazuje na to, że jest to dopiero początek głębokiej i trwałej zmiany w relacjach pomiędzy samorządem a krakowianami.
