Tegorocznymi laureatami Nagrody im. Księdza Stanisława Musiała zostali prof. Monika Adamczyk-Garbowska oraz o. Paweł Mazanka. Wyróżnienie, przyznawane osobom szczególnie zasłużonym dla dialogu chrześcijańsko żydowskiego oraz polsko żydowskiego, trafiło do prof. Adamczyk-Garbowskiej w kategorii za twórczość, natomiast do o. Pawła Mazanki w kategorii za działalność społeczną.
Nagroda im. ks. Stanisława Musiała od lat honoruje osoby i instytucje, które poprzez działalność naukową, artystyczną, edukacyjną i społeczną przyczyniają się do budowania porozumienia, wzajemnego szacunku oraz pamięci historycznej w relacjach polsko żydowskich.
Dorobek prof. Moniki Adamczyk-Garbowskiej
Prof. dr hab. Monika Adamczyk-Garbowska jest wybitną badaczką literatury żydowskiej, w szczególności literatury jidysz, tłumaczką oraz jedną z kluczowych postaci w rozwoju studiów polsko żydowskich w Polsce po 1989 roku. Jej dorobek naukowy obejmuje liczne publikacje poświęcone literaturze i kulturze żydowskiej, w tym m.in. książki „Polska Isaaca Bashevisa Singera. Rozstanie i powrót” oraz „Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne”.
Równolegle od lat zajmuje się przekładami literatury jidysz, dzięki którym polscy czytelnicy mogli poznać twórczość takich autorów jak Isaac Bashevis Singer, Szalom Asz czy Mordechaj Canin. Istotnym nurtem jej pracy są również badania nad historią Żydów w Polsce, w tym nad księgami pamięci. Była inicjatorką projektu badawczego zakończonego publikacją tomu „Tam był kiedyś mój dom. Księgi pamięci gmin żydowskich” oraz współredaktorką fundamentalnej pracy „Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944–2010”.
Na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie stworzyła Zakład Kultury i Historii Żydów, którym przez wiele lat kierowała. Współtworzyła Polskie Towarzystwo Studiów Żydowskich oraz Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych. Od 2006 roku jest członkinią Komitetu do spraw Dialogu z Judaizmem przy Konferencji Episkopatu Polski, aktywnie wspierając inicjatywy edukacyjne i dialogowe.
Działalność o. Pawła Mazanki
O. dr hab. Paweł Mazanka, prof. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, jest redemptorystą, filozofem oraz kierownikiem Katedry Metafizyki UKSW. Od wielu lat angażuje się w działania na rzecz przywracania pamięci o żydowskich mieszkańcach Szydłowa i okolic, skąd pochodzi.
Jego działalność obejmuje badania archiwalne, dokumentowanie losów lokalnej społeczności żydowskiej oraz inicjatywy edukacyjne i upamiętniające, realizowane we współpracy z instytucjami, samorządem i mieszkańcami regionu. O. Paweł Mazanka nawiązał kontakty z ocalałymi z Zagłady Żydami pochodzącymi z tego terenu oraz z ich rodzinami, organizował spotkania polsko żydowskie i współtworzył wizyty młodzieży z Izraela.
Jest także inicjatorem rewitalizacji żydowskiego cmentarza w Szydłowie, jednego z najstarszych w Polsce. Prace obejmowały uporządkowanie terenu, jego ogrodzenie oraz działania zmierzające do identyfikacji i przywrócenia nazwisk osób tam pochowanych. W projekty te angażował lokalną młodzież i studentów, prowadząc z nimi kwerendy archiwalne, wywiady ze świadkami historii oraz prace dokumentacyjne, których efektem stały się publikacje oraz film dokumentalny poświęcony pamięci szydłowskich Żydów.
Nagroda i jej patron
Nagrodę im. ks. Stanisława Musiała ustanowił Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze”. Laureatów wybiera Kapituła, której przewodniczy Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Fundatorami nagrody są Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prezydent Miasta Krakowa, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie oraz Jewish Community Centre Krakow.
Patron nagrody, ks. Stanisław Musiał SJ, był jednym z najważniejszych rzeczników dialogu chrześcijańsko żydowskiego w Polsce. Konsekwentnie sprzeciwiał się antysemityzmowi i ksenofobii, za co został uhonorowany m.in. Nagrodą im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej. Był wieloletnim redaktorem „Tygodnika Powszechnego” oraz autorem książki „Czarne jest czarne”, poświęconej problemowi antysemityzmu.
Nagroda im. ks. Stanisława Musiała pozostaje jednym z najważniejszych wyróżnień w Polsce, promujących dialog, pamięć i odpowiedzialność za wspólną historię.
