W Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie dobiega końca pierwsza odsłona wyjątkowego, partycypacyjnego projektu artystycznego poświęconego relacjom polsko-ukraińskim. Wystawa „Polaków portret własny 2022–2025” autorstwa Aleksandra Janickiego jest poruszającym świadectwem solidarności mieszkańców Krakowa z 2022 roku, a jednocześnie próbą krytycznego spojrzenia na współczesność naznaczoną wojną, propagandą i niepewnością jutra.
To ostatnie dni, aby zobaczyć ekspozycję w Polsce. Finisaż wystawy oraz oprowadzanie kuratorskie odbędą się w niedzielę 15 lutego o godz. 15.00 w MOCAK-u, w przestrzeni Galerii Re.
Projekt wyrasta z doświadczeń pierwszych miesięcy pełnoskalowej wojny w Ukrainie, gdy tysiące uchodźców przekraczało polską granicę. Ich schronieniem nie stały się obozy ani tymczasowe centra, lecz prywatne mieszkania i domy. Krakowianie spontanicznie otworzyli swoje drzwi, dzieląc się przestrzenią, bezpieczeństwem i codziennością. To właśnie oni stali się bohaterami tej wystawy.
Ekspozycja została zbudowana w oparciu o przedmioty, dokumenty, fotografie i osobiste relacje przekazane przez osoby zaangażowane w pomoc. Otwarty nabór ogłoszony przez MOCAK przyniósł dziesiątki pamiątek i świadectw z prywatnych archiwów, które wspólnie tworzą wielowątkową narrację o solidarności, empatii i obywatelskiej odpowiedzialności.
Obok symbolicznych obiektów na wystawie znalazły się również realizacje artystyczne odnoszące się do genezy przemian w Ukrainie oraz doświadczenia wojny. Wśród nich są m.in. wideo Joanny Pawlik nawiązujące do wydarzeń na Majdanie, ceramiczne serce Katarzyny Morstin-Surzyckiej oraz prace wideo autorstwa Alka Janickiego. Ważną rolę odgrywają także fotografie dokumentujące inicjatywy pomocowe oraz dramat wojny oglądany z perspektywy bliskiego, osobistego kontaktu.
Centralnym punktem wystawy jest multimedialna instalacja „Selfi”, umożliwiająca wykonanie własnego zdjęcia Polski w odbiciu rozbitego lustra. To symboliczny gest, który prowokuje pytania o indywidualną odpowiedzialność, współuczestnictwo i miejsce jednostki w historii.
Istotnym kontekstem tej części ekspozycji jest również motanka – tradycyjna ukraińska lalka pozbawiona twarzy, symbolizująca ochronę i działanie na rzecz drugiego człowieka. Jej zestawienie z cyfrowym autoportretem tworzy wyraźny kontrapunkt między wspólnotowym doświadczeniem a indywidualnym wizerunkiem.
Integralną częścią projektu pozostaje Wirtualna Biała Księga – stale uzupełniana lista osób, które w 2022 roku udzieliły schronienia uchodźcom. Prezentowana w formie wideo, stanowi żywy dokument społecznego odruchu serca i dowód na to, że solidarność nie była jedynie hasłem, lecz konkretnym działaniem.
W maju wystawa zostanie zaprezentowana w Zamku Świrz w Ukrainie, gdzie od 2022 roku Alek Janicki pełni funkcję kuratora. Będzie to kolejny etap artystycznego dialogu między Krakowem a Ukrainą, który toczy się równolegle z realną pomocą humanitarną oraz rozwijaną współpracą kulturalną.
📸 Fot. MOCAK / materiały prasowe
