125 lat temu po raz pierwszy z kranów zamożniejszych mieszkańców Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa popłynęła woda nie ze studni, lecz z nowoczesnego wodociągu zasilanego wodą z Wisły. Tak rozpoczęła się historia Wodociągów Miasta Krakowa, która trwa nieprzerwanie do dziś. Jubileusz stał się okazją do sięgnięcia do archiwów i przypomnienia fotografii, która od lat intryguje pracowników i gości Zakładu Uzdatniania Wody Bielany – najstarszego obiektu tego typu w Krakowie, wzniesionego z charakterystycznej czerwonej cegły.
Kraków pod znakiem postępu
Pod koniec XIX wieku Kraków, wciąż ograniczony murami i austriackimi fortyfikacjami, zmagał się z poważnym problemem dostępu do czystej wody pitnej. Studnie nie wystarczały, a warunki sanitarne coraz wyraźniej hamowały rozwój miasta. Ówczesny prezydent Krakowa Józef Edward Friedlein dobrze pamiętał słowa swojego poprzednika Józefa Dietla, który już w 1870 roku przekonywał radnych, że koszty budowy wodociągów przeminą, a korzyści pozostaną na zawsze.
Decyzja zapadła. W podkrakowskich Bielanach rozpoczęto budowę jednej z najnowocześniejszych w tej części Europy stacji pomp. Był to symbol postępu, odwagi i wiary w przyszłość miasta.
Tajemnicza dziewczynka z archiwalnej fotografii
Na czarno-białym zdjęciu, które dziś zdobi ściany Zakładu Uzdatniania Wody Bielany przy ul. Księcia Józefa, widzimy plac budowy wodociągu. Surowy krajobraz rozkopanej ziemi, robotników i elementów infrastruktury technicznej kontrastuje z postacią stojącą na pierwszym planie. To mała dziewczynka, elegancko ubrana, z bukietem polnych kwiatów w dłoni.
Kim była? Jak znalazła się na środku placu budowy? Jedna z hipotez mówi, że mogła to być Jadwiga, córka Romana Kajetana Ingardena – inżyniera i autora projektu krakowskich wodociągów. W czasie wykonywania zdjęcia, około 1899 lub 1900 roku, mogła mieć zaledwie kilkanaście lat. Być może ojciec zabrał ją ze sobą, chcąc pokazać dziecku miejsce, które wkrótce zmieni życie całego miasta.
Starannie zaplecione włosy, ciemna sukienka i biały fartuszek wskazują, że była to wyjątkowa okazja. W dłoni trzyma kwiaty zerwane nad Wisłą, a parasolka chroni ją przed słońcem. Fotograf uchwycił moment, w którym delikatność dziecięcej sylwetki spotyka się z monumentalnością rodzącej się infrastruktury miejskiej.
Moment, który zmienił Kraków
Dziewczynka z fotografii nie mogła wiedzieć, że stoi w miejscu, które wkrótce stanie się sercem nowoczesnego systemu zaopatrzenia miasta w wodę. Kilka miesięcy później, 14 lutego 1901 roku, odbyło się uroczyste otwarcie krakowskich wodociągów.
O wydarzeniu relacjonował prestiżowy dziennik „Czas”. Uroczystości rozpoczęły się nabożeństwem w Bazylice Mariackiej, a następnie uczestnicy udali się powozami do Bielan. Tam, w nowo wybudowanym zakładzie, Roman Ingarden wręczył prezydentowi Krakowa symboliczne złote klucze do wodociągów. Po przemówieniach i podziękowaniach prezydent Friedlein wypowiedział słowa „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek” i uruchomił maszyny, otwierając nowy rozdział w historii miasta.
Czy tajemnicza dziewczynka była świadkiem tego dnia? Tego nie wiemy. Wiemy jednak, że od tamtej chwili kranowianka stała się nieodłączną częścią codzienności krakowian.
Historia, która wciąż płynie
Dziś, po 125 latach, Wodociągi Miasta Krakowa nieprzerwanie dostarczają wodę mieszkańcom miasta, łącząc tradycję z nowoczesnością. Archiwalna fotografia z Bielan przypomina, że wielkie inwestycje zaczynają się od wizji, odwagi i ludzi – także tych najmłodszych, którzy przypadkiem stają się częścią historii.
Być może kiedyś uda się odkryć prawdziwą tożsamość dziewczynki z fotografii. Wodociągi Miasta Krakowa zachęcają wszystkich, którzy mogą znać jej historię lub posiadać rodzinne pamiątki, do kontaktu pod adresem: rzecznik.prasowy@wodociagi.krakow.pl.
Bo historia kranowianki to nie tylko rury i maszyny. To także ludzie i opowieści, które wciąż płyną przez Kraków.

















