27 lutego 1253 roku to jedna z najważniejszych dat w historii Bochni. Tego dnia książę krakowski i sandomierski Bolesław Wstydliwy wydał w Korczynie akt lokacyjny, nadając Bochni prawa miejskie. W ten sposób niewielka osada górnicza wkroczyła na drogę dynamicznego rozwoju, stając się jednym z najstarszych miast w Małopolsce i ważnym ośrodkiem gospodarczym średniowiecznej Polski.
Lokacja miasta odbyła się na prawie magdeburskim, wzorowanym na rozwiązaniach prawnych obowiązujących we Wrocławiu. To właśnie wrocławski model ustrojowy i administracyjny stał się fundamentem organizacji Bochni, dając jej mieszkańcom określone przywileje, samorządność oraz jasne zasady funkcjonowania miasta. Był to krok niezwykle nowoczesny jak na realia XIII wieku.
Akt lokacyjny pozwalał czterem zasadźcom założyć miasto. Byli nimi Mikołaj, syn Volkmara z Legnicy, Mikołaj z Kijów, Mikołaj z Głubczyc oraz Idzi, syn Henryka ze Słupa. To oni odpowiadali za organizację nowego miasta, wytyczenie jego układu urbanistycznego, sprowadzenie osadników oraz uruchomienie struktur administracyjnych. Pierwszym wójtem Bochni został Mikołaj, syn Volkmara, który odegrał kluczową rolę w początkowym etapie funkcjonowania miasta.
Lokacja Bochni nie była jednak przypadkowa. Jej bezpośrednią przyczyną było odkrycie bogatych złóż soli kamiennej. To właśnie sól, nazywana w średniowieczu „białym złotem”, stała się fundamentem potęgi gospodarczej miasta. Uruchomienie pierwszej kopalni soli przyniosło księciu znaczące dochody, a Bochni zapewniło rozwój, prestiż i strategiczne znaczenie w regionie. Nadanie praw miejskich było formą wdzięczności Bolesława Wstydliwego za wkład zasadźców w rozwój górnictwa solnego i sprawne zorganizowanie eksploatacji złoża.
Przez kolejne wieki Bochnia rozwijała się jako miasto górnicze, handlowe i administracyjne. Kopalnia soli, starsza nawet od tej w Wieliczce, ukształtowała nie tylko gospodarkę, ale także tożsamość miasta i jego mieszkańców. Układ urbanistyczny, rynek, sieć ulic oraz instytucje miejskie wywodzą się bezpośrednio z decyzji podjętych w XIII wieku.
Dziś, 773 lata po lokacji, Bochnia jest miastem, które z dumą sięga do swoich korzeni. Rocznica nadania praw miejskich to nie tylko okazja do świętowania, ale także moment refleksji nad ciągłością historii, znaczeniem wspólnoty i dziedzictwem, które przez stulecia budowało Solny Gród. To historia miasta, które wyrosło na soli, pracy i odwadze swoich pierwszych mieszkańców – i które do dziś pozostaje ważnym punktem na mapie Małopolski.
