Polska Akademia Umiejętności ogłosiła laureatkę Nagrody im. Erazma i Anny Jerzmanowskich za 2026 rok. Jedno z najbardziej prestiżowych polskich wyróżnień trafiło do Agnieszki Duczmal – wybitnej dyrygentki, założycielki i wieloletniej dyrektor artystycznej Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus, uznawanej za jedną z najważniejszych postaci polskiej kultury muzycznej. Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się 1 czerwca na Zamku Królewskim na Wawelu. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych, samorządowych oraz środowisk naukowych i kulturalnych. Miasto Kraków reprezentował pełnomocnik prezydenta miasta ds. kultury Paweł Szczepanik. Obecny był również podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Andrzej Szeptycki.
Pierwsza dama polskiej dyrygentury
Agnieszka Duczmal od dekad należy do grona najwybitniejszych polskich artystów muzyki klasycznej. Ukończyła studia dyrygenckie w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, uzyskując dyplom z wyróżnieniem. Już jako młoda dyrygentka zwracała uwagę niezwykłym talentem i determinacją.
W 1968 roku założyła własną orkiestrę kameralną, która kilka lat później przekształciła się w Orkiestrę Kameralną Polskiego Radia Amadeus. Zespół pod jej kierownictwem zdobył międzynarodową renomę i stał się jedną z wizytówek polskiej kultury na świecie.
Przełomowym momentem w jej karierze było zwycięstwo w I Ogólnopolskim Konkursie Dyrygentów w Katowicach w 1970 roku. Kilka lat później została wyróżniona podczas prestiżowego Międzynarodowego Konkursu Dyrygentów Herberta von Karajana w Berlinie Zachodnim. W 1976 roku wraz ze swoją orkiestrą zdobyła Srebrny Medal Herberta von Karajana.
Artystka, która przecierała szlaki
Duczmal zapisała się w historii światowej muzyki również jako pionierka. Była pierwszą kobietą dyrygentką, która wystąpiła na scenie słynnego mediolańskiego Teatro alla Scala – jednej z najbardziej prestiżowych oper świata.
Przez lata prowadziła koncerty z najważniejszymi orkiestrami symfonicznymi w Polsce i za granicą, promując polską muzykę oraz młodych artystów. Wspólnie z Orkiestrą Kameralną Polskiego Radia Amadeus nagrała ponad 50 albumów płytowych oraz tysiące minut materiałów dla Polskiego Radia i Telewizji Polskiej.
Jej działalność obejmuje również współpracę z zagranicznymi rozgłośniami radiowymi i telewizyjnymi, w tym BBC, CBC, NHK oraz mediami w Niemczech, Belgii, Meksyku i Japonii.
Liczne nagrody i odznaczenia
Dorobek artystyczny Agnieszki Duczmal był wielokrotnie doceniany zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Wśród najważniejszych wyróżnień znajdują się między innymi Nagroda ZAIKS za propagowanie polskiej muzyki współczesnej, Złoty Fryderyk za całokształt twórczości oraz Diamentowa Batuta Polskiego Radia.
W 2023 roku album „Music for Chamber Orchestra vol. III” z muzyką Grażyny Bacewicz w wykonaniu Orkiestry Amadeus pod jej batutą został uznany przez BBC Music Magazine Awards za najlepsze nagranie orkiestrowe na świecie.
W ubiegłym roku artystka otrzymała Honorowego Koryfeusza Muzyki Polskiej za całokształt działalności artystycznej. Z kolei 3 maja 2026 roku Prezydent RP odznaczył ją najwyższym polskim odznaczeniem państwowym – Orderem Orła Białego.
Nagroda z wyjątkową historią
Nagroda im. Erazma i Anny Jerzmanowskich jest uznawana za jedno z najważniejszych wyróżnień honorowych w Polsce. Została ustanowiona na początku XX wieku dzięki fundacji Erazma Jerzmanowskiego – wynalazcy, przedsiębiorcy i filantropa. Przyznawano ją osobom szczególnie zasłużonym dla nauki, kultury i życia społecznego.
Po II wojnie światowej nagroda przestała być przyznawana i została reaktywowana dopiero w 2009 roku przez Polską Akademię Umiejętności. Od tego czasu trafia do wybitnych postaci polskiego życia publicznego, naukowego i kulturalnego.
W gronie współczesnych laureatów znaleźli się między innymi Janina Ochojska, prof. Andrzej Zoll, Jerzy Owsiak, ks. Adam Boniecki, prof. Krzysztof Penderecki, Anna Dymna, ks. prof. Michał Heller, dr Hanna Machińska czy prof. Henryk Skarżyński.
Przyznanie Nagrody Jerzmanowskich Agnieszce Duczmal jest wyrazem uznania nie tylko dla jej imponujących osiągnięć artystycznych, ale także dla wieloletniej działalności na rzecz promocji polskiej kultury oraz wspierania kolejnych pokoleń muzyków. Jej dorobek sprawia, że pozostaje jedną z najważniejszych ambasadorek polskiej muzyki na świecie.
