Czy podczas referendum w sprawie odwołania prezydenta Krakowa doszło do naruszenia zasad demokracji? Tak uważa Edward Nowak – działacz opozycji demokratycznej z czasów PRL, prezes Stowarzyszenia „Sieć Solidarności” i były poseł wybrany w wyborach 4 czerwca 1989 roku. We wtorek złożył do Sądu Okręgowego w Krakowie protest referendalny, w którym wskazuje na – jak twierdzi – systemowe naruszenie ciszy wyborczej. W środę ma przedstawić opinii publicznej szczegóły swojego wniosku podczas specjalnie zwołanej konferencji prasowej.
„Nie zamierzam milczeć”
Edward Nowak podkreśla, że jego działania nie mają charakteru politycznego, lecz wynikają z troski o przestrzeganie zasad demokratycznych.
– Nie zamierzam milczeć, gdy naruszane są podstawowe zasady demokracji. Wolne wybory i uczciwe procedury to fundament demokratycznego państwa prawa. Jeżeli dochodzi do manipulacji, dezinformacji i naruszeń prawa, trzeba to pokazywać, dokumentować i domagać się reakcji odpowiednich instytucji – podkreśla.
Jak zaznacza, celem protestu nie jest wywoływanie politycznej awantury ani podważanie samej idei referendum.
– Chodzi o obronę zasad. Jeśli istnieją poważne wątpliwości dotyczące przestrzegania prawa podczas procesu referendalnego, powinny zostać wyjaśnione przez niezależny sąd – argumentuje.
Zarzut dotyczy ciszy wyborczej
Z informacji przekazanych przez wnioskodawcę wynika, że protest koncentruje się wokół zarzutu złamania ciszy wyborczej przed zakończeniem głosowania. Według Edwarda Nowaka skala i charakter działań podejmowanych w tym okresie wymagają szczegółowej analizy przez wymiar sprawiedliwości. W proteście mają znaleźć się argumenty oraz materiały, które – zdaniem autora wniosku – mogą świadczyć o naruszeniu obowiązujących przepisów. Kluczowym elementem postępowania będzie jednak nie tylko ustalenie, czy do takich naruszeń rzeczywiście doszło, ale również odpowiedź na pytanie, czy mogły one mieć wpływ na wynik referendum.
Co może zrobić sąd?
Zgodnie z przepisami ustawy o referendum lokalnym protest może zostać wniesiony przez osobę uprawnioną do udziału w głosowaniu, jeśli uważa ona, że podczas kampanii referendalnej, głosowania lub ustalania wyników doszło do naruszenia prawa mogącego wpłynąć na rezultat referendum.
Po wpłynięciu protestu sąd najpierw bada jego poprawność formalną, a następnie analizuje zarzuty merytoryczne. Może przeprowadzić postępowanie dowodowe, analizować dokumenty, materiały medialne oraz przesłuchiwać świadków. Sprawy tego typu rozpoznawane są w trybie przyspieszonym. Co do zasady sąd powinien wydać rozstrzygnięcie w ciągu 14 dni od złożenia protestu. Jeżeli sąd uzna, że doszło do naruszenia prawa, ale nie miało ono wpływu na wynik referendum, protest zostanie oddalony. Jeśli natomiast stwierdzi, że naruszenia mogły wpłynąć na rezultat głosowania, może orzec nieważność referendum w całości lub w części.
Kim jest Edward Nowak?
Edward Edmund Nowak jest jednym z najbardziej znanych działaczy opozycji demokratycznej w Małopolsce. W latach działalności antykomunistycznej angażował się w ruch niepodległościowy, a po przemianach ustrojowych działał społecznie i publicznie.
W 2012 roku powołał do życia Stowarzyszenie „Sieć Solidarności”, którego pozostaje prezesem. Organizacja zajmuje się upowszechnianiem wiedzy o historii opozycji demokratycznej, wspieraniem dawnych działaczy oraz dokumentowaniem historii walki o wolność i demokrację. Za swoją działalność został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Wolności i Solidarności. Teraz to właśnie on chce, aby sąd ocenił, czy podczas krakowskiego referendum przestrzegano wszystkich zasad demokratycznego procesu głosowania.
