Przenośny sprzęt stomatologiczny, materiały przywiezione z Polski i kilkanaście godzin pracy każdego dnia. W Papui-Nowej Gwinei zakończyła się kolejna misja stomatologiczno-medyczna, w którą zaangażowani byli pracownicy i absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Jej celem było dotarcie z bezpłatną pomocą do osób, dla których dostęp do profesjonalnej opieki stomatologicznej jest często bardzo ograniczony. Tegoroczna misja rozpoczęła się 28 lipca i trwała do 18 sierpnia. Zespół pracował zarówno w Port Moresby, jak i w dystrykcie Abau. Lekarze dentyści przyjmowali pacjentów m.in. w Holy Spirit Seminary oraz w miejscowych szkołach. Po pomoc zgłaszali się zarówno najmłodsi, jak i dorośli – ich rodzice, nauczyciele oraz mieszkańcy okolicznych społeczności. Dla części pacjentów była to pierwsza w życiu możliwość skorzystania z profesjonalnej opieki stomatologicznej.
Misja jest częścią szerszych działań związanych z medycyną humanitarną, w które od lat angażują się osoby związane z UJ CM. Uniwersytet współpracuje z Fundacją Centrum Dobroczynności Lekarskiej, wspierając realizację programów medycznych na rzecz mieszkańców Afryki w ramach projektu „Doctors Africa”. Ważnym krokiem w rozwoju tych działań było powołanie w styczniu 2025 roku Centrum Medycyny Humanitarnej UJ CM.
Centrum powstało na fundamencie projektów prospołecznych realizowanych na UJ CM od 2018 roku. Obejmowały one przede wszystkim działania w Afryce Wschodniej, m.in. w Kenii, Tanzanii, Rwandzie i Ugandzie. Kolejne wyjazdy pokazują, że doświadczenie zdobywane przez pracowników, absolwentów i studentów krakowskiej uczelni może być wykorzystywane również w innych częściach świata.
Pomoc tam, gdzie dostęp do dentysty jest ograniczony
Jednym z najważniejszych elementów tegorocznej misji była pomoc stomatologiczna. W miejscach, w których dostęp do specjalistycznej opieki jest ograniczony, problemy, które w innych warunkach można stosunkowo szybko zdiagnozować i leczyć, mogą przez lata pozostawać bez odpowiedniej pomocy.
Szczególne znaczenie ma to w przypadku dzieci. Nieleczona próchnica może oznaczać nie tylko ból. Problemy z zębami mogą utrudniać jedzenie i sen, wpływać na koncentrację oraz codzienne funkcjonowanie. Dlatego podczas misji zespół skupiał się nie tylko na samym leczeniu, ale również na profilaktyce i edukacji.
Lekarze rozmawiali z dziećmi, rodzicami i nauczycielami o prawidłowej higienie jamy ustnej. Pokazywali, jak właściwie szczotkować zęby i w jaki sposób ograniczać ryzyko powstawania próchnicy. Pacjenci otrzymywali szczoteczki, pasty do zębów oraz materiały edukacyjne.
Rozmowy z dorosłymi obejmowały również temat żucia betelu, jego wpływu na zdrowie jamy ustnej oraz zagrożeń związanych ze zmianami błony śluzowej.
Nie tylko leczenie, ale także edukacja
Misja miała więc dwa wymiary. Pierwszym była bezpośrednia pomoc pacjentom, drugim – przekazywanie wiedzy, która może pozwolić ograniczyć problemy zdrowotne w przyszłości.
To szczególnie istotne w miejscach, gdzie regularna opieka stomatologiczna nie jest łatwo dostępna. Jednorazowa pomoc może przynieść ulgę konkretnym pacjentom, ale edukacja dzieci, rodziców i nauczycieli może mieć znacznie szerszy i długofalowy efekt.
Zespół przyjechał do Papui-Nowej Gwinei również z własnym zapleczem technicznym. Przenośny sprzęt stomatologiczny oraz materiały przywiezione z Polski pozwoliły prowadzić pracę w warunkach znacznie różniących się od tych, z którymi lekarze spotykają się na co dzień w Polsce. Za przygotowanie, obsługę i naprawę sprzętu medycznego oraz zaplecze techniczne odpowiadał mgr inż. Piotr Polończyk. Takie zaplecze było jednym z kluczowych elementów sprawnego przeprowadzenia misji.
Z Krakowa do Papui-Nowej Gwinei
W tegorocznym wyjeździe uczestniczyli przedstawiciele Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej UJ CM oraz osoby związane z krakowską uczelnią.
W skład zespołu weszli dr Andrzej Kiencało – specjalista chirurgii stomatologicznej oraz stomatologii zachowawczej z endodoncją, dr Krzysztof Gronkiewicz – specjalista chirurgii stomatologicznej i protetyki stomatologicznej, lek. dent. Monika Szczepanik oraz lek. dent. Natalia Dymel, odbywająca staż podyplomowy.
W misji uczestniczył również dr Norbert Rehlis – specjalista chorób wewnętrznych, medycyny transportu i zdrowia międzynarodowego, który od wielu lat prowadzi działalność medyczną w Papui-Nowej Gwinei.
Za kwestie techniczne odpowiadał mgr inż. Piotr Polończyk. Koordynacją organizacyjną zajmował się Ryszard Feret, absolwent kierunku lekarsko-dentystycznego UJ CM. W skład zespołu pomocniczego wszedł także Bruno Jarecki, również absolwent kierunku lekarsko-dentystycznego UJ CM.
Za każdym takim wyjazdem stoją więc nie tylko lekarze przyjmujący pacjentów. To również osoby odpowiedzialne za logistykę, organizację, sprzęt, materiały i całą infrastrukturę niezbędną do prowadzenia pracy tysiące kilometrów od Krakowa.
To kolejna odsłona działań UJ CM
Papua-Nowa Gwinea nie jest jedynym miejscem, w którym osoby związane z UJ CM angażują się w działania humanitarne.
Rok wcześniej, dzięki zaangażowaniu studentów stomatologii oraz lekarzy Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej, pomoc otrzymało 250 pacjentów z domu dziecka w Tanzanii.
Z kolei w lutym tego roku delegacja UJ CM i Fundacji Centrum Dobroczynności Lekarskiej wyjechała na Zanzibar i do Tanzanii. Celem była rozmowa o możliwości dalszej współpracy w zakresie edukacji medycznej, a także prowadzenie praktycznych szkoleń dla lokalnego personelu medycznego.
Tego typu działania pozwalają łączyć pomoc bezpośrednią z wymianą doświadczeń i wiedzy. Nie chodzi wyłącznie o przyjazd lekarzy i wykonanie konkretnych zabiegów. Ważnym elementem jest również budowanie współpracy oraz przekazywanie lokalnym specjalistom wiedzy i umiejętności.
Misja uniwersytetu nie kończy się za murami uczelni
Kolejna misja pokazuje szerszy wymiar działalności Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum.
Uniwersytet to nie tylko sale wykładowe, laboratoria, egzaminy i kliniki. To również wiedza i kompetencje, które mogą być wykorzystywane tam, gdzie potrzeby są szczególnie duże, a dostęp do profesjonalnej opieki medycznej ograniczony.
W przypadku misji w Papui-Nowej Gwinei wiedza zdobywana w Krakowie została wykorzystana w zupełnie innych warunkach – wśród dzieci i dorosłych, którzy dla wielu podstawowych świadczeń stomatologicznych mają znacznie mniej możliwości niż pacjenci w Polsce.
Odległość nie zmienia jednak podstawowego celu – pomóc człowiekowi, który potrzebuje pomocy.
Tegoroczna misja trwała od 28 lipca do 18 sierpnia. Dla zespołu oznaczała tygodnie przygotowań, podróż, pracę w wymagających warunkach i codzienne przyjmowanie kolejnych pacjentów. Dla osób, które znalazły się po drugiej stronie stomatologicznego fotela, mogła natomiast oznaczać coś znacznie prostszego i jednocześnie niezwykle ważnego – możliwość otrzymania pomocy, do której wcześniej nie miały dostępu.
To właśnie w takich działaniach widać, że medycyna może przekraczać granice – geograficzne, organizacyjne i kulturowe. A doświadczenie krakowskich specjalistów może służyć nie tylko pacjentom w Polsce, ale również tym, którzy mieszkają tysiące kilometrów od Krakowa.
