Turystyka od lat jest jednym z filarów krakowskiej gospodarki, a jej znaczenie dla miasta systematycznie rośnie. Według badań ruchu turystycznego szacunkowe wpływy z turystyki w 2025 roku przekroczyły 15 mld zł. To ponad 70 proc. więcej niż rok wcześniej. Wraz ze wzrostem znaczenia sektora rośnie również potrzeba odpowiedzialnego zarządzania ruchem turystycznym i prowadzenia stałego dialogu z mieszkańcami, przedsiębiorcami oraz instytucjami.
Kraków od lat należy do najchętniej odwiedzanych miast w Polsce. Rozwój turystyki przekłada się na działalność hoteli, restauracji, instytucji kultury, organizatorów wydarzeń, przewoźników, przewodników i wielu innych podmiotów. Jednocześnie duża liczba odwiedzających oznacza dla miasta również konkretne wyzwania – od organizacji przestrzeni publicznej, przez najem krótkoterminowy, aż po funkcjonowanie centrum w godzinach nocnych. Dlatego Kraków rozwija model zrównoważonej turystyki, którego jednym z najważniejszych elementów jest współpraca różnych środowisk.
Od dyskusji do miejskiej polityki turystycznej
Miasto realizuje politykę turystyczną opartą na partnerstwie, dialogu i otwartości na inicjatywy oddolne. Przyjęte założenia wyznaczają długofalowe kierunki rozwoju sektora, ale jednocześnie mają odpowiadać na zmieniające się realia. Wśród najważniejszych wyzwań znajdują się m.in. rozwój nowych technologii, turystyczny najem krótkoterminowy, kwestie związane z opłatą turystyczną, zarządzanie miastem w czasie globalnych kryzysów oraz konieczność stałego monitorowania rynku.
Nie bez znaczenia pozostaje również potrzeba ograniczania potencjalnych konfliktów pomiędzy mieszkańcami, przedsiębiorcami i turystami. Władze Krakowa wskazują, że odpowiedzią na te wyzwania ma być przede wszystkim regularna wymiana informacji i doświadczeń. W mieście funkcjonuje kilka platform, które pozwalają przedstawicielom różnych środowisk rozmawiać o problemach i wspólnie szukać rozwiązań. Należą do nich m.in. Forum Turystyki, Kraków Network 2.0, „Otwarta Bracka” oraz Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy i grupy robocze. Każda z tych inicjatyw ma nieco inny charakter, ale wszystkie służą podobnemu celowi – umożliwieniu bieżącej rozmowy o kierunkach rozwoju krakowskiej turystyki.
Forum Turystyki. Miejsce spotkania mieszkańców, branży i ekspertów
Jednym z najważniejszych narzędzi dialogu jest Forum Turystyki w Krakowie, organizowane cyklicznie przez Wydział ds. Turystyki Urzędu Miasta Krakowa. Forum działa od ponad 20 lat i stało się miejscem wymiany wiedzy, doświadczeń oraz opinii dotyczących najważniejszych problemów i kierunków rozwoju sektora. Tematy poszczególnych edycji zmieniają się w zależności od aktualnej sytuacji. Rozmawia się m.in. o nowych trendach, innowacyjnych produktach turystycznych, wykorzystaniu dziedzictwa kulturowego czy sposobach rozwijania bardziej zrównoważonego modelu turystyki. Formuła wydarzenia pozostaje otwarta. W dyskusjach mogą uczestniczyć przedstawiciele branży turystycznej, instytucji publicznych, organizacji społecznych, środowiska naukowego, samorządowcy, radni oraz mieszkańcy. Dzięki temu Forum nie jest wyłącznie klasyczną konferencją branżową. Ma być przestrzenią, w której różne środowiska mogą przedstawiać swoje stanowiska i wspólnie zastanawiać się nad przyszłością turystyki w Krakowie. Tegoroczna edycja poświęcona była m.in. kierunkom rozwoju miasta, nowym produktom turystycznym, ofercie kulturalnej i sportowej oraz inicjatywom wykorzystującym lokalne dziedzictwo. Szczególną uwagę zwracano na działania, które mogą wzmacniać jakościowy charakter turystyki i zachęcać odwiedzających do poznawania również mniej znanych miejsc oraz historii Krakowa.
„Otwarta Bracka” – rozmowy przez cały rok
Dialog na temat turystyki nie kończy się wraz z kolejną edycją Forum. Jednym z przykładów całorocznej współpracy jest cykl „Otwarta Bracka”, realizowany przez Wydział ds. Turystyki wspólnie z Kraków Tourism Alliance. Spotkania odbywają się regularnie, w formule pozwalającej na mniej formalną rozmowę przedstawicieli różnych środowisk. To właśnie podczas takich spotkań można na bieżąco sygnalizować problemy, wymieniać doświadczenia oraz zastanawiać się nad rozwiązaniami dotyczącymi funkcjonowania turystyki w mieście. Taka forma dialogu pozwala również szybciej reagować na zmiany zachodzące na rynku turystycznym.
Kraków Network 2.0 rozwija turystykę biznesową
Kolejną platformą współpracy jest Kraków Network 2.0, które od 2025 roku funkcjonuje w odświeżonej formule. Projekt skupia podmioty związane z przemysłem spotkań, czyli m.in. organizacją kongresów, konferencji, targów, podróży motywacyjnych i wydarzeń biznesowych. Turystyka biznesowa stanowi istotną część krakowskiego rynku. Dlatego współpraca pomiędzy organizatorami wydarzeń, przedstawicielami biznesu, kultury, nauki i sektora turystycznego ma pomóc w dalszym rozwijaniu oferty miasta. Kraków Network 2.0 prowadzi m.in. działania edukacyjne, networkingowe oraz projekty realizowane wspólnie przez przedstawicieli różnych branż. Celem jest nie tylko wymiana kontaktów, ale również podnoszenie jakości usług i zwiększanie konkurencyjności Krakowa na krajowym i międzynarodowym rynku MICE.
Co dzieje się w Krakowie nocą?
Szczególne znaczenie ma również Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy. Jej działalność koncentruje się na kwestiach związanych z funkcjonowaniem miasta po zmroku. To obszar, w którym interesy poszczególnych grup mogą być szczególnie mocno zróżnicowane. Z jednej strony znajdują się mieszkańcy oczekujący spokoju i bezpieczeństwa, z drugiej przedsiębiorcy prowadzący działalność gastronomiczną, rozrywkową czy usługową, a także turyści korzystający z nocnej oferty miasta. Komisja tworzy przestrzeń do rozmowy pomiędzy tymi środowiskami. Dzięki temu możliwe jest poszukiwanie rozwiązań, które pozwalają pogodzić potrzeby mieszkańców, przedsiębiorców i odwiedzających.
Ważne są również wydarzenia i wymiana wiedzy
Kraków organizuje także wydarzenia poświęcone konkretnym problemom współczesnej turystyki. Wśród nich znalazły się m.in. Międzynarodowa Konferencja „Miasta Historyczne 3.0”, webinary w ramach tego cyklu oraz międzynarodowe seminarium dotyczące najmu krótkoterminowego w miastach turystycznych. Prowadzone są również prace Zespołu Zadaniowego ds. usług hotelarskich świadczonych w obiektach niekategoryzowanych na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Tego typu inicjatywy mają pozwalać na wymianę doświadczeń pomiędzy miastami, ekspertami, przedsiębiorcami i samorządem.
Turystyka ma przynosić korzyści, ale nie może być oderwana od mieszkańców
Rosnące wpływy z turystyki pokazują, jak ważnym sektorem dla Krakowa jest ten obszar gospodarki. Jednocześnie rozwój ruchu turystycznego wymaga odpowiedzialnego podejścia. Sukces miasta nie może być mierzony wyłącznie liczbą odwiedzających czy wartością wydatków pozostawianych przez turystów. Istotne jest również to, jak turystyka wpływa na codzienne życie mieszkańców. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają kwestie związane z jakością ruchu turystycznego, rozłożeniem odwiedzin na różne części miasta, ochroną dziedzictwa, rozwojem oferty kulturalnej i sportowej oraz ograniczaniem negatywnych skutków nadmiernej koncentracji turystów w wybranych obszarach. Kraków chce przy tym wykorzystywać swoje dziedzictwo nie tylko jako magnes przyciągający turystów, ale również jako podstawę budowania atrakcyjnej oferty dla mieszkańców.
Współpraca zamiast działania w pojedynkę
Forum Turystyki, „Otwarta Bracka”, Kraków Network 2.0 oraz Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy tworzą system, w którym przedstawiciele miasta, branży, mieszkańców i innych środowisk mogą ze sobą regularnie rozmawiać. To istotne szczególnie dlatego, że współczesna turystyka jest znacznie bardziej złożonym zjawiskiem niż jeszcze kilkanaście lat temu.
Zmieniają się oczekiwania turystów, sposób korzystania z usług, technologie wykorzystywane podczas podróży oraz modele prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie rosną oczekiwania mieszkańców dotyczące jakości przestrzeni publicznej i komfortu życia. W takich warunkach trudno skutecznie zarządzać turystyką bez stałego dialogu.
Kraków chce rozmawiać o przyszłości turystyki
Turystyka pozostanie jednym z najważniejszych elementów gospodarki Krakowa. Miasto stoi jednak przed zadaniem znalezienia równowagi pomiędzy rozwojem sektora a potrzebami osób, które w Krakowie mieszkają na co dzień. Stąd znaczenie inicjatyw, które pozwalają na regularną wymianę opinii i doświadczeń. Zrównoważona turystyka nie oznacza rezygnacji z rozwoju. Oznacza szukanie takiego modelu, w którym turystyka pozostaje ważnym źródłem dochodów i miejsc pracy, jednocześnie nie pogarszając jakości życia mieszkańców. Kraków poprzez kolejne platformy dialogu chce ten model rozwijać wspólnie – z przedsiębiorcami, ekspertami, instytucjami oraz przede wszystkim mieszkańcami. błBo o przyszłości turystyki w Krakowie nie powinno decydować wyłącznie to, ilu gości przyjedzie do miasta. Równie ważne jest to, jak Kraków będzie wyglądał i funkcjonował dla tych, którzy żyją tutaj przez cały rok.
