Kraków przyspiesza wymianę miejskiego oświetlenia. W najbliższych latach tysiące dotychczasowych opraw zostanie zastąpionych energooszczędnymi LED-ami. Łącznie skala zaplanowanych prac obejmie około 23 tys. opraw. Miasto zrezygnowało jednocześnie z wcześniejszego modelu partnerstwa publiczno-prywatnego, który okazał się znacznie droższy od obecnie przyjętego rozwiązania.
Kraków kontynuuje modernizację miejskiego oświetlenia. Zamiast realizować całość w ramach jednego dużego przedsięwzięcia, miasto prowadzi wymianę etapami. Wykorzystywane są przy tym obecne możliwości inwestycyjne oraz niższe niż wcześniej zakładano ceny na rynku. Nowoczesne oprawy LED mają nie tylko poprawić jakość oświetlenia ulic i przestrzeni publicznych, ale przede wszystkim ograniczyć zużycie energii i koszty funkcjonowania miejskiej infrastruktury.
Prawie 11 tys. opraw w ramach programu SMART
Jednym z najważniejszych elementów programu jest SMART. 28 lipca Zarząd Dróg Miasta Krakowa podpisał z firmą ZUE umowy dotyczące realizacji dwóch części programu. Łącznie obejmują one wymianę 10 968 opraw oświetleniowych. Prace będą prowadzone zarówno w centrum Krakowa, jak i w pozostałych częściach miasta. W ścisłym centrum, objętym ochroną konserwatorską, wymienionych zostanie 3201 opraw. Ten zakres będzie wymagał dodatkowych uzgodnień z konserwatorem zabytków, dlatego na realizację przewidziano aż 26 miesięcy. Prace w tej części miasta mają zakończyć się w drugiej połowie 2028 roku. Poza ścisłym centrum zaplanowano wymianę kolejnych 7767 opraw. Ten etap ma zostać zrealizowany w ciągu roku od podpisania umowy.
Kolejne tysiące lamp zostaną wymienione w ramach umowy utrzymaniowej
Niezależnie od programu SMART ZDMK prowadzi modernizację oświetlenia w ramach obowiązującej umowy utrzymaniowej. W formule tzw. zadań podobnych wymienionych zostanie około 7 tys. opraw. Plan jest rozłożony na dwa lata. W 2026 roku wymiana obejmie 2824 oprawy, natomiast w 2027 roku zaplanowano modernizację kolejnych 4149. Lista ulic, na których w tym roku pojawi się nowe oświetlenie, jest długa. Znajdują się na niej m.in.: Lema, Wielicka, Kuklińskiego, Christo Botewa, Lipska, Surzyckiego, Śliwiaka, al. Powstania Warszawskiego, al. Jana Pawła II, Mogilska, Wadowicka, Zakopiańska, Turowicza, Tischnera, Powstańców Wielkopolskich, Nowohucka, Kapelanka oraz Monte Cassino.
W 2027 roku modernizacja obejmie natomiast m.in. rejony ulic Grota-Roweckiego, Bunscha, Bobrzyńskiego i Brożka, a także Opolską, Jasnogórską, Conrada, Armii Krajowej, Wita Stwosza, al. 29 Listopada, Pawią, Warszawską, Rakowicką, Witosa i Nowosądecką.
W 2028 roku kolejne 5 tys. opraw
Na tym wymiana się nie zakończy. ZDMK zapowiada, że w 2028 roku modernizacją zostanie objętych kolejnych około 5 tys. opraw. Po zsumowaniu wszystkich zaplanowanych działań – programu SMART, wymiany prowadzonej w ramach umowy utrzymaniowej oraz prac przewidzianych na 2028 rok – skala przedsięwzięcia sięgnie około 23 tys. opraw oświetleniowych. To oznacza, że w ciągu najbliższych kilku lat Kraków wymieni znaczącą część obecnie funkcjonującego oświetlenia ulicznego.
Miasto zrezygnowało z dużego projektu PPP
Obecny sposób prowadzenia wymiany jest efektem zmiany wcześniejszych planów. Początkowo Kraków zakładał wymianę około 20 tys. opraw w ramach dużego partnerstwa publiczno-prywatnego. Postępowanie prowadzone przez miasto zostało jednak ostatecznie unieważnione na początku 2026 roku. Powodem były przede wszystkim koszty. Złożona oferta przekraczała możliwości finansowe miasta, a dodatkowo nie udało się pozyskać preferencyjnego finansowania z Krajowego Planu Odbudowy. Oferta w formule PPP opiewała na ponad 150 mln zł. Sama wymiana opraw stanowiła około 40 mln zł, natomiast pozostałe koszty obejmowały m.in. modernizację infrastruktury słupowej, finansowanie całego przedsięwzięcia oraz późniejsze utrzymanie. Miasto zdecydowało więc o odejściu od tego modelu.
Nowy model ma być znacznie tańszy
ZDMK wskazuje, że zmiana sposobu realizacji inwestycji przyniosła konkretne oszczędności. W formule PPP koszt wymiany jednej oprawy wynosił około 2,5–3 tys. zł. W obecnym modelu jest to około 1300 zł brutto, przy czym kwota obejmuje również wymianę sterownika. Różnica jest więc znacząca. Przy tysiącach wymienianych urządzeń przekłada się ona na wielomilionowe oszczędności w stosunku do wcześniejszych założeń. Miasto może dzięki temu prowadzić modernizację stopniowo, zamiast uzależniać ją od realizacji jednego ogromnego kontraktu.
LED-y oznaczają niższe rachunki za energię
Modernizacja ma przynieść również wymierne korzyści w codziennym funkcjonowaniu miasta. Nowoczesne oprawy LED zużywają znacznie mniej energii niż starsze rozwiązania. Według danych ZDMK zużycie energii może spaść o około 63 proc. Skala oszczędności jest szczególnie widoczna przy dużej liczbie wymienianych opraw. Sama wymiana około 11 tys. opraw w ramach programu SMART ma przynieść ponad 3,6 mln zł oszczędności rocznie. W kolejnych latach oszczędności będą rosły wraz z liczbą wymienionych urządzeń.
Nie ma jednej daty zakończenia całej wymiany
ZDMK nie wskazuje jednej konkretnej daty, w której wszystkie miejskie oprawy zostaną wymienione. Założeniem jest sukcesywna modernizacja całego systemu. Oznacza to, że kolejne ulice będą obejmowane pracami w następnych etapach, w zależności od możliwości finansowych, organizacyjnych i technicznych. Zarząd Dróg Miasta Krakowa chce również poszukiwać dodatkowych źródeł finansowania. Planowane jest ubieganie się o preferencyjne pożyczki, które mogłyby pozwolić na przyspieszenie kolejnych etapów wymiany.
Kraków stawia na energooszczędne oświetlenie
Modernizacja miejskiego oświetlenia jest więc rozłożona na kilka równoległych działań. Część opraw zostanie wymieniona w ramach programu SMART, kolejne w ramach obowiązującej umowy utrzymaniowej, a następne będą sukcesywnie modernizowane w 2028 roku i w kolejnych latach. Łącznie daje to około 23 tys. nowych opraw LED. Dla mieszkańców oznacza to stopniową zmianę oświetlenia na kolejnych ulicach Krakowa. Dla miasta – przede wszystkim niższe zużycie energii, ograniczenie kosztów eksploatacji oraz modernizację infrastruktury oświetleniowej. Szczególnym wyzwaniem będzie ścisłe centrum Krakowa, gdzie wymiana opraw musi uwzględniać wymagania związane z ochroną konserwatorską.
Kraków nie kończy więc programu wymiany oświetlenia na jednej dużej inwestycji. Miasto zdecydowało się na etapową modernizację, która – według obecnych planów – obejmie około 23 tys. opraw.
