Prace Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy przy Prezydencie Miasta Krakowa pokazały, że część problemów związanych z funkcjonowaniem miasta po zmroku nie może zostać rozwiązana wyłącznie na poziomie samorządu. Kraków wskazuje obszary, w których potrzebne są zmiany w przepisach krajowych. Chodzi między innymi o bezpieczeństwo i porządek publiczny, wysokość mandatów, działalność taksówek, sprzedaż alkoholu oraz walkę z nadmiernym hałasem.
Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy została powołana w sierpniu 2024 roku. Jej zadaniem jest wypracowanie kierunków zarządzania Krakowem po zmroku, między innymi w zakresie bezpieczeństwa, transportu, porządku publicznego oraz oferty dla mieszkańców i turystów. To pierwsze w Polsce ciało doradcze o tak szerokiej reprezentacji, które zajmuje się problemami związanymi z funkcjonowaniem dużego miasta w godzinach nocnych. Po miesiącach prac komisja wskazuje jednak, że sama determinacja władz Krakowa i działania podejmowane lokalnie nie zawsze wystarczają.
Mandaty od lat na tym samym poziomie
Jednym z problemów wskazywanych przez Burmistrza Nocnego oraz Komisję Zrównoważonej Gospodarki Nocy jest wysokość mandatów za wykroczenia. Według przedstawicieli miasta obecne kary za takie zachowania jak zakłócanie spoczynku nocnego czy spożywanie alkoholu w miejscach publicznych coraz częściej nie spełniają funkcji odstraszającej. Maksymalna kwota mandatu nakładanego przez Straż Miejską wynosi 500 zł i pozostaje na tym poziomie od 2001 roku. W tym samym czasie średnie wynagrodzenie w Polsce wzrosło ponad czterokrotnie. Kraków uważa, że przepisy powinny zostać dostosowane do obecnych realiów. Zdaniem miasta sankcje, które przed ponad dwudziestoma laty mogły stanowić realną dolegliwość, dziś nie zawsze skutecznie zniechęcają do łamania przepisów.
Straż miejska chce większych kompetencji
Kolejnym problemem jest ograniczony dostęp straży gminnych do niektórych rejestrów i informacji. W praktyce podczas części interwencji strażnicy miejscy muszą wzywać Policję, ponieważ sami nie mają dostępu między innymi do określonych danych znajdujących się w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. To, zdaniem miasta, wydłuża czas interwencji i prowadzi do sytuacji, w której dwie służby muszą angażować się w rozwiązanie tej samej sprawy. Kraków już wcześniej zwracał uwagę na ten problem Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji. Postulat rozszerzenia kompetencji straży gminnych pozostaje jednym z tematów, które miasto chce rozwiązać na poziomie centralnym.
Lawinowy wzrost liczby taksówek
Komisja zwraca również uwagę na dynamiczny wzrost liczby pojazdów świadczących usługi przewozu osób. Od wejścia w życie przepisów określanych jako Lex Uber liczba taksówek w Krakowie znacząco wzrosła. W 2019 roku było ich około 4 tysięcy, natomiast w 2025 roku liczba pojazdów zbliżyła się już do 12 tysięcy. Oznacza to niemal trzykrotny wzrost. Strona społeczna zwraca uwagę między innymi na kwestie znajomości przez kierowców przepisów ruchu drogowego, zasad obowiązujących na terenie parków kulturowych, języka polskiego oraz topografii miasta. Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy zapowiada, że w najbliższym czasie przedstawi bardziej szczegółowe postulaty dotyczące branży przewozu osób.
Problem z zezwoleniami na sprzedaż alkoholu
Kraków chce również zmian dotyczących systemu zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Obecne przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorca działający od lat bez powodowania problemów traci zezwolenie i musi ponownie oczekiwać na możliwość jego uzyskania. Jednocześnie na rynku mogą pojawiać się nowe podmioty. Miasto zwraca również uwagę na trudności związane z cofnięciem zezwolenia przedsiębiorcom, których działalność regularnie powoduje problemy w okolicy. Obowiązujące przepisy wymagają wykazania związku konkretnych naruszeń z działalnością danego przedsiębiorcy. Dodatkowo zezwolenie przypisane jest do podmiotu gospodarczego, a nie do konkretnego miejsca. W praktyce może to oznaczać, że po cofnięciu zezwolenia w problematycznym lokalu działalność zostanie wznowiona przez nowy podmiot, nawet jeśli za jego powstaniem stoi ta sama osoba. Kraków chce rozwiązań, które z jednej strony chroniłyby rzetelnych przedsiębiorców, a z drugiej pozwalały skuteczniej reagować wobec osób i firm uporczywie ignorujących komfort oraz bezpieczeństwo mieszkańców. Postulaty miasta zostały już przedstawione w uwagach do ministerialnego projektu nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Kraków chce skuteczniej walczyć z hałasem
Jednym z najczęściej poruszanych tematów związanych z gospodarką nocną jest również hałas. Dotyczy to przede wszystkim imprez masowych, koncertów plenerowych i innych wydarzeń odbywających się w przestrzeni miejskiej. Choć obowiązujące przepisy określają dopuszczalne poziomy hałasu, zdaniem Krakowa nie zawsze pozwalają skutecznie reagować na problem nadmiernego nagłośnienia, szczególnie wieczorem i w nocy. Miasto od ponad dwóch dekad stosuje własne rozwiązania na terenach, które udostępnia na organizację imprez. Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta Krakowa podczas imprez masowych obowiązuje maksymalny poziom natężenia dźwięku wynoszący 85 decybeli, mierzony w odległości 32 metrów od źródła dźwięku. Zasady te dotyczą między innymi Rynku Głównego, Małego Rynku czy placu Szczepańskiego. Podczas imprez Straż Miejska prowadzi pomiary, a organizatorzy, którzy nie przestrzegają ustalonych standardów, mogą stracić wpłaconą wcześniej kaucję. Problem polega jednak na tym, że lokalne regulacje obowiązują wyłącznie na terenach należących do miasta. Kraków zwrócił się więc również do marszałka województwa z apelem o stosowanie podobnych zasad na nieruchomościach udostępnianych przez województwo.
Zgromadzenie publiczne zamiast komercyjnej imprezy?
Szczególnie skomplikowanym problemem jest wykorzystywanie przepisów dotyczących zgromadzeń publicznych. Zgodnie z prawem zgromadzenia mają służyć wspólnym obradom lub wyrażaniu stanowiska w sprawach publicznych. Kraków zwraca jednak uwagę, że przepisy mogą być wykorzystywane do organizowania wydarzeń o charakterze komercyjnym, w tym występów czy dyskotek odbywających się nawet do późnych godzin nocnych. W przypadku zgłoszenia wydarzenia jako zgromadzenia publicznego możliwości ingerencji samorządu są bardzo ograniczone. Przepisy nie określają w takim przypadku konkretnych ograniczeń dotyczących czasu trwania wydarzenia czy poziomu nagłośnienia. Gmina może rozwiązać zgromadzenie jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy jego przebieg zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. W ocenie Krakowa oznacza to, że samorząd w wielu przypadkach pozostaje praktycznie bez skutecznych narzędzi umożliwiających reagowanie na nadużywanie przepisów. Prezydent Miasta Krakowa zwrócił się w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o analizę obowiązujących regulacji i przedstawienie rekomendacji dla ustawodawcy.
Miasto może działać, ale potrzebuje nowych narzędzi
Doświadczenia Krakowa pokazują, że część problemów związanych z funkcjonowaniem miasta nocą można rozwiązywać na poziomie lokalnym. Pomóc może lepsza organizacja pracy służb, dialog z mieszkańcami i przedsiębiorcami oraz działania edukacyjne. Są jednak sprawy, w których samorząd nie ma odpowiednich kompetencji. Kraków wskazuje, że współczesne problemy dużych miast wymagają dostosowania przepisów do nowych realiów. Dotyczy to zarówno bezpieczeństwa i skuteczności mandatów, działalności branży przewozowej, sprzedaży alkoholu, jak i ochrony mieszkańców przed nadmiernym hałasem.
Zdaniem miasta potrzebne jest więc zaangażowanie administracji rządowej oraz parlamentarzystów. Dopiero zmiany na poziomie centralnym mogą dać samorządom narzędzia, które pozwolą skuteczniej reagować na problemy pojawiające się po zmroku i jednocześnie pogodzić potrzeby mieszkańców, przedsiębiorców oraz osób korzystających z nocnego życia miasta.
